













มูลนิธิการศึกษาเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน (ESD) ร่วมกับสมาคมยุวชนเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืนเพื่อไทย (YSDA) จัดกิจกรรม Sustainable Cities Hackathon Camp: Especially Klongs เพื่อเปิดโอกาสให้เยาวชนได้มีเวทีในการคิดค้นนวัตกรรมเพื่อสังคม รวมถึงขับเคลื่อนกิจกรรมอาสาสมัครเพื่อสนับสนุนการพัฒนาที่ยั่งยืนทั้งในระดับท้องถิ่นและระดับประเทศ
วันที่ 1: ฝึกอบรมเจาะลึกเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน และทักษะที่จำเป็นในการออกแบบนวัตกรรม
กิจกรรมวันแรกเริ่มต้นด้วยการทำความรู้จักกับ YSDA และเรียนรู้พื้นฐานเรื่องความยั่งยืน ก่อนเข้าสู่กิจกรรมและการอบรมเพื่อเตรียมความพร้อมสำหรับการพัฒนานวัตกรรมเพื่อสังคม
- ช่วงเช้า: ทำความรู้จักกับ YSDA และพื้นฐานเรื่องความยั่งยืน กิจกรรมเริ่มต้นด้วยการแนะนำสมาคม โดยคุณสุทธิโชค จิตรศรีสมบัติ ผู้ก่อตั้งและนายกสมาคมฯ และคุณณภัทร เอื้อฤาชา เลขาธิการสมาคมฯ เพื่อให้ผู้เข้าร่วมได้เข้าใจถึงที่มาของการก่อตั้งสมาคมและมีความรู้พื้นฐานเกี่ยวกับเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน
- The Worlds of Sustainability: หลังจากทำความเข้าใจพื้นฐานเกี่ยวกับเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืนแล้ว ผู้เข้าร่วมได้เรียนรู้ว่าความยั่งยืนเกี่ยวข้องกับทุกคน แต่ละคนอาจมีมุมมองหรืออยู่ใน “โลก” ที่แตกต่างกัน ผ่านเกมจำลองสถานการณ์ที่เปิดโอกาสให้ผู้เข้าร่วมสวมบทบาทเป็นตัวแทนจากภาคส่วนต่าง ๆ ในสังคม เพื่อทำความเข้าใจบริบทของการตัดสินใจเมื่อเกิดสถานการณ์ต่าง ๆ ขึ้นภายในประเทศ กิจกรรมนี้ช่วยฝึกการมองปัญหาจากมุมมองที่หลากหลาย และทำให้เห็นว่าการพัฒนาที่ยั่งยืนไม่อาจสำเร็จได้ด้วยบุคคลใดบุคคลหนึ่ง แต่ต้องอาศัยความร่วมมือและการสร้างสมดุลระหว่างทุกภาคส่วน
- ช่วงบ่าย: แนะนำบริษัท ไทย สมายล์ บัส จำกัด บริษัทผู้สนับสนุนบัตรโดยสาร “Hop” สำหรับการลงสำรวจพื้นที่ในค่ายครั้งนี้ พร้อมแนะนำวิธีการใช้งานแอปพลิเคชันอย่างถูกต้องให้แก่เยาวชนที่เข้าร่วมโครงการ
- กิจกรรม SDGs Workshop: กิจกรรมที่ช่วยให้ผู้เข้าร่วมทำความเข้าใจเกี่ยวกับเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน (Sustainable Development Goals: SDGs) และหลักการสำคัญ 3 ประการที่ช่วยให้การพัฒนาที่ยั่งยืนประสบความสำเร็จ ได้แก่
- การมีส่วนร่วมอย่างครอบคลุม (Inclusive)
- การบูรณาการ (Integrated)
- การเริ่มต้นจากระดับรากฐาน (Locally Focused)
- กิจกรรม Workshop และการเรียนรู้มิติของความยั่งยืน: ผู้เข้าร่วมได้เรียนรู้ความสำคัญและหลักการที่ควรคำนึงถึงในการออกแบบนวัตกรรม ผ่านการจำลองบทบาทเป็นกลุ่มบุคคลที่เปราะบางในสังคม หลังจากนั้นมีการบรรยายเกี่ยวกับมิติของความยั่งยืนอย่างเจาะลึก เพื่อให้ผู้เข้าร่วมมีพื้นฐานความเข้าใจมากยิ่งขึ้น และสามารถนำไปต่อยอดในการพัฒนานวัตกรรมเพื่อสังคม รวมถึงปรับใช้แนวคิดความยั่งยืนให้เกิดผลกับชุมชนได้
- ช่วงค่ำ: แบ่งกลุ่มเตรียมความพร้อมตามบทบาท แบ่งผู้สมัครเข้าร่วมโครงการออกเป็น 2 กลุ่ม ได้แก่ กลุ่มนักพัฒนาแนวคิด (Hacker) ที่เรียนรู้พื้นฐานเกี่ยวกับ Design Thinking การค้นหารากของปัญหา และการสร้างนวัตกรรม เพื่อนำความรู้ไปพัฒนานวัตกรรมเพื่อสังคมตามโจทย์ที่ได้รับมอบหมาย และกลุ่มอาสาสมัครขับเคลื่อนโครงการ (Volunteer) ที่เรียนรู้แนวทางการลงพื้นที่ชุมชน พร้อมจำลองบทบาทเพื่อทำความเข้าใจสถานการณ์ที่อาจเกิดขึ้นเมื่อลงพื้นที่จริง
วันที่ 2: การลงพื้นที่สำรวจชุมชนและการพัฒนานวัตกรรม
ในวันที่สอง ผู้เข้าร่วมทั้งกลุ่ม Hacker และ Volunteer ได้ลงพื้นที่สำรวจชุมชนเพื่อทำความเข้าใจบริบทและปัญหาที่เกิดขึ้นจริง โดยแบ่งการดำเนินกิจกรรมตามบทบาทของแต่ละกลุ่ม
- กลุ่มนักพัฒนาแนวคิด (Hacker): ลงพื้นที่ตามโจทย์ที่เลือกใน 3 พื้นที่ ได้แก่ บริเวณตลาดรังสิต สวนจตุจักร และบริเวณวัดหลักสี่ รวมถึงพื้นที่อื่น ๆ ตามโจทย์ที่ได้รับ เพื่อเรียนรู้บริบทของปัญหาที่เกิดขึ้นจริงในชุมชน และนำข้อมูลไปต่อยอดในการพัฒนานวัตกรรมเพื่อสังคม
- กลุ่มอาสาสมัครขับเคลื่อนโครงการ (Volunteer): ลงพื้นที่ชุมชนหมู่บ้านวังทองธานี เพื่อเรียนรู้บริบทของชุมชน จากนั้นร่วมกันสรุปบทเรียนจากการลงพื้นที่และนำเสนอแลกเปลี่ยนความคิดเห็น รวมถึงรับฟังการแบ่งปันประสบการณ์จากเยาวชนที่กำลังขับเคลื่อนประเด็นทางสังคม
วันที่ 3: การประกวดนวัตกรรมเพื่อการพัฒนาเมืองที่ยั่งยืน
ในวันสุดท้าย กลุ่ม Hacker ได้คัดเลือกผลงานให้เหลือ 8 ทีมสุดท้าย เพื่อเข้าร่วมนำเสนอนวัตกรรมต่อคณะกรรมการผู้ตัดสิน ได้แก่
- ทีม Hack 2 – โครงการ “AI Bus Capacity Prediction”
- ทีม คลองแคล่ว – โครงการ “Khlong Sweep Link”
- ทีม Hack 5 – โครงการ “Verdant Castor”
- ทีม นางทั้งสี่ – โครงการ “AquaLoop”
- ทีม น้องคะ – โครงการ “สร้างเพื่อส่งเสริม”
- ทีม หนีน้ำท่วม – โครงการ “Pluriversal Design หนีน้ำท่วม”
- ทีม Monolith – โครงการ “Green Reborn & The Hidden Hero Innovation”
- ทีม ขอโทษที่เฟี้ยว จนเลี้ยวตกคลอง – โครงการ “บ้านเคลียร์คลอง”
การนำเสนอผลงานครั้งนี้ได้รับเกียรติจากกรรมการผู้ทรงคุณวุฒิ 3 ท่าน ได้แก่
- Mr. Tjakko Wybe Dijk ผู้จัดการโครงการตั้งถิ่นฐานมนุษย์แห่งสหประชาชาติ (UN-Habitat)
- ผศ.ดร. ณัฐวิคม พันธุวงศ์ภักดี รองผู้อำนวยการศูนย์วิจัยและสนับสนุนเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน (SDG Move) มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์
- รศ.ดร. จักรกริช สังขมณี ภาควิชาสังคมวิทยาและมานุษยวิทยา คณะรัฐศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
คณะกรรมการได้ให้คำแนะนำเพื่อสนับสนุนให้โครงการที่ผ่านการคัดเลือกสามารถนำไปต่อยอดเป็นนวัตกรรมเพื่อพัฒนาสังคมได้จริง หลังจากการนำเสนอเสร็จสิ้น นวัตกรรมจากทั้ง 8 ทีมจะได้รับการต่อยอดและรับคำปรึกษาอย่างต่อเนื่องจากผู้เชี่ยวชาญ เพื่อให้สามารถนำไปปฏิบัติได้จริงและแก้ไขปัญหาสังคมอย่างเป็นรูปธรรม
สำหรับผู้เข้าร่วมกิจกรรมที่ไม่ได้ผ่านเข้าสู่รอบ 8 ทีมสุดท้าย ยังคงมีโอกาสร่วมเป็นส่วนหนึ่งในการขับเคลื่อนสังคมไปพร้อมกับสมาคมฯ ผ่านการมีส่วนร่วมในการแก้ไขปัญหาและสร้างสรรค์การเปลี่ยนแปลงเชิงบวกให้แก่สังคม เพราะเยาวชนทุกคนล้วนมีศักยภาพและสามารถเป็นพลังสำคัญในการสร้างสังคมที่ดีขึ้นได้
YSDA ขอขอบคุณผู้มีส่วนเกี่ยวข้องทุกท่านที่เข้ามาเป็นส่วนหนึ่งในการขับเคลื่อนกิจกรรม เพื่อสนับสนุนให้เป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืนเกิดขึ้นได้จริงในระดับชุมชน ผ่านกลไกการขับเคลื่อนกิจกรรมที่เป็นระบบ
เขียนโดย ปลิดา บุญโชคพนิช
ผู้รับผิดชอบพันธกิจสัมพันธ์ที่ 5 การพัฒนาเมืองและชุมชนน่าอยู่
ถอดบทเรียนจากผู้เข้าร่วมและสตาฟ
“การเข้าร่วมกิจกรรมในฐานะ Volunteer ทำให้หนูได้มีโอกาสลงพื้นที่ชุมชนวังทองธานี เพื่อสอบถามและเรียนรู้วิถีชีวิตของคนในชุมชนผ่านประเด็นต่าง ๆ ทั้งการจัดการขยะภายในครัวเรือนและชุมชน การใช้ห้องสมุดหรือพื้นที่ส่วนกลางเพื่อส่งเสริมการเรียนรู้ร่วมกัน และการดำเนินชีวิตด้านอาหารการกินของคนในพื้นที่ ประสบการณ์ครั้งนี้ทำให้หนูเข้าใจบริบทของชุมชนมากขึ้น และเห็นความสำคัญของการรับฟังความคิดเห็นจากคนในพื้นที่ เพื่อนำข้อมูลไปใช้เป็นแนวทางในการพัฒนาชุมชนให้เหมาะสมกับความต้องการอย่างแท้จริง นอกจากความรู้ที่ได้รับจากการลงพื้นที่แล้ว หนูยังได้มีโอกาสรู้จักเพื่อนใหม่ที่มีความสนใจในการทำงานเพื่อสังคมเหมือนกัน ได้แลกเปลี่ยนความคิดเห็น เรียนรู้การทำงานร่วมกับผู้อื่น และแบ่งปันประสบการณ์ซึ่งกันและกัน ทำให้การเข้าร่วมกิจกรรมครั้งนี้เป็นมากกว่าการทำงานอาสาสมัคร แต่ยังเป็นโอกาสในการสร้างมิตรภาพและพัฒนาตนเองไปพร้อมกัน กิจกรรมครั้งนี้ทำให้หนูตระหนักว่าการพัฒนาสังคมอย่างยั่งยืนต้องเริ่มจากการทำความเข้าใจผู้คน การเปิดใจรับฟัง และการร่วมมือกันสร้างความเปลี่ยนแปลงที่เป็นประโยชน์ต่อชุมชนอย่างแท้จริง”
รัฐปัถย์ พงศ์วณิชนนท์ (ซีเลย์) – ผู้เข้าร่วม
“พี่สต๊าฟและเพื่อน ๆ ในค่ายน่ารักและเฟรนลี่มาก ๆ ครับ เนื้อหาที่ได้เรียนรู้ในค่ายก็เป็นเนื้อหาที่มีประโยชน์มาก คณะกรรมการให้คำปรึกษาและคำแนะนำดีสุด ๆ ได้ลองทำอะไรในสิ่งที่ไม่เคยทำเยอะมาก ๆ ตอนลงพื้นที่ก็สนุกมาก ๆ ด้วยครับ มาค่ายในครั้งนี้เหมือนเป็นการยืนยันความฝันของผมเลยว่ามาถูกทางรึปล่าว”
นายภาณุวัชร ภาระหอม (พีค) – ผู้เข้าร่วม
“มันสนุกมาก ๆ คือถ้าให้พูดว่าเสียดายเงินที่จ่ายไปมั้ยส่วนตัวผมมองว่าประโยชน์ที่ผมได้รับจากค่ายมันเยอะกว่ามาก ๆ เลย คุ้มในคุ้ม พี่ ๆ ทุกคนถ่ายทอดความรู้กันได้ดีมาก ๆ แถมยัง friendly สุด ๆ ให้อิสระทุกอย่างเลย เลยทำให้ได้มีโอกาส pitching สุดท้ายก็อยากจะขอบคุณทุก ๆ คนในค่ายมาก ๆ ที่มาร่วมกันเป็นประสบการณ์ดี ๆ ให้กันและกัน ผมสนุกมาก ๆ เลย”
นายนิธิศ ศรีพล (วิน) – ผู้เข้าร่วม
“ในมุมมองของสตาฟที่มาค่ายครั้งแรกรู้สึกว่าน้อง ๆ ที่มามีความตั้งใจดีมาก จริง ๆ คนรุ่นใหม่ไม่ได้ปล่อยปละละเลยสังคม แค่ไม่มีพื้นที่ให้พวกเขาได้กล้าแสดงความคิดความสามารถ ตรงนี้ทำให้ได้เพื่อนใหม่ ได้มุมมองที่ไม่เคยเห็น และได้ทำสิ่งที่ไม่เคยทำอย่างการลงพื้นที่สอบถามผู้คน การคิดนวัตกรรมเพื่อช่วยเหลือสังคมแทนที่จะรอให้คนอื่นทำ แต่เราเลือกลงมือที่จะทำเลย”
ณัฏฐ์ชนิฌา ณ พิกุล (แยม) – Staff
“ค่ายนี้ไม่ได้แค่ให้ความรู้ความเข้าใจกับน้อง ๆ ผู้เข้าร่วม แต่ให้ความรู้ ให้ประสบการณ์กับเราในฐานะสตาฟเช่นกัน นึกไม่ออกว่าถ้าไม่ใช่ YSDA จะมีที่ไหนที่ให้โอกาสเราได้พัฒนาตัวเองแบบนี้ การได้เจอน้อง ๆ คนใหม่ก็เติมพลังใจให้เราเองเสมอ ดีใจที่มีคนใหม่ในองค์กรตลอด เพราะเราตั้งใจให้การทำงานของเราเป็น Movement ในระยะยาว ไม่ใช่แค่ Event ที่จัดแล้วก็จบไปเฉย ๆ”
พิมพ์นารา เมธาธราธิป (พราวด์) – Staff







